I. Giriş
14 Ekim 2026 tarihli ve 33400 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Coğrafi Veri İzinleri Yönetmeliği (“Yönetmelik”), Ulusal Coğrafi Veri Sorumluluk Matrisi (“Matris”) kapsamındaki coğrafi verileri ticari amaçla toplayan, üreten, paylaşan veya satan gerçek kişileri, özel hukuk tüzel kişilerini ve yabancı gerçek ve tüzel kişileri Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından (“Bakanlık”) izin almakla yükümlü tutmaktadır.
Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girmiş olup yeni başvurular için bir geçiş süresi öngörmemekte, izin alınmadan yürütülen faaliyetler için ise idari para cezası getirmektedir. Bu nedenle Matris kapsamındaki verilerle ticari faaliyet yürüten şirketlerin, faaliyetlerinin izne tabi olup olmadığını ve sahip oldukları izin belgelerinin kapsamını gecikmeksizin gözden geçirmesi gerekmektedir.
II. İzin Yükümlülüğü Ve Kapsamı
Yönetmelik, izin yükümlülüğünü coğrafi veri temalarını ve bunlardan sorumlu kamu kurumlarını gösteren Matris kapsamındaki verilerle sınırlamaktadır. Buna bağlı olarak başvuruda da verinin Matristeki tema ve alt temasının, çalışma yapılacak bölgenin ve yürütülecek faaliyetin belirtilmesi gerekmektedir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu anlamında şube sayılan şirketler için işletme merkezi, acente sayılan şirketler için ise aracılık ettikleri işletme merkezi tek bir izin almakla yükümlüdür.
Başvuruda sunulacak belgeler ve izin bedelinin hesaplanma yöntemi bakımından Yönetmelik, faaliyeti yürüten şirketin Türkiye’de kurulu olup olmamasına göre ayrım yapmaktadır. Yabancı tüzel kişi, Türkiye’de kurulu olmayan tüzel kişiliğe sahip şirket olarak tanımlandığından, yabancı bir gruba ait olsa bile Türkiye’de kurulu bir şirket bu tanımın dışında kalmakta ve yerli şirketlere ilişkin hükümlere tabi olmaktadır.
III. Başvuru Ve İzin Bedeli
Yönetmelik’e göre başvurunun, imza atmaya yetkili kişi tarafından Bakanlık elektronik altyapısı üzerinden ve izin konusu ticari faaliyetin başlangıç tarihinden önce yapılması gerekmektedir; Bakanlık da değerlendirme sonucunu başvuru tarihinden itibaren otuz gün içinde bildirecektir. Başvuru evrakı Bakanlıkça onaylanan gerçek kişi veya özel hukuk tüzel kişisinin izin bedelini on beş gün içinde yatırması gerekmektedir; bu sürede ödeme yapılmazsa başvuru geçersiz sayılacaktır. Bedel yatırıldıktan sonra bildirilen onaylı izin sözleşmesinin de başvuru sahibi adına yetkili veya sorumlu kişi tarafından elektronik altyapı üzerinden kabul edilip onaylanması gerekmektedir.
Yönetmelik, yabancı gerçek veya tüzel kişilerden kurulu oldukları ülkedeki ticari faaliyet belgelerinin asılları ile noter onaylı çevirilerini ve Türkiye’deki faaliyetlerini yürütecekleri kişi veya firmalarla yapılmış taahhütnameleri hukuken kanıtlayacak noter onaylı belgeleri istemektedir. Türkiye’de kurulu tüzel kişiler için ise sicil, vergi, veri güvenliği ve personel yeterliliğine ilişkin belge ve beyanlar aranmaktadır.
İzin bedeli de aynı ayrıma göre hesaplanmaktadır. Yönetmelik, Türk vatandaşı gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri için bedeli coğrafi veri tema sayısı, çalışma alanı, izin süresi ve yıllık net satış tutarı veya satış hasılatı esas alınarak belirlerken, yabancı gerçek ve tüzel kişiler için bir izin katsayısı bedelinin 1.250 katının süre katsayısıyla çarpılmasını öngörmektedir. Katsayı bedeli ile net satış cetvelindeki tutarlar her yıl yeniden değerleme oranında artırılacak ve güncel bedeller Bakanlık Döner Sermaye İşletmesinin birim fiyat listesinde yayımlanacaktır.
IV. İzin Sonrası Yükümlülükler
Yönetmelik, gerçek kişi ve özel hukuk tüzel kişisi izin sahiplerinin belgedeki faaliyet konusu veri, çalışma bölgesi veya izin süresi değiştiğinde ya da süre bittiği hâlde faaliyet devam ettiğinde yeniden başvuru yapmasını öngörmekte, bu kişilerin izin belgesini üçüncü kişilere devredemeyeceğini de belirtmektedir.
Tüzel kişinin unvanı veya ortakları değiştiğinde, değişikliğin ilan edildiği Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi ile birlikte on beş gün içinde elektronik altyapı üzerinden bildirilmesi gerekmektedir. Faaliyetin sona ermesi, yabancı gerçek veya tüzel kişilerin Türkiye’deki faaliyetlerini yürüten kişi veya firmalarla yaptıkları taahhütnamelerin sona ermesi ve iletişim bilgileri, araç veya personeldeki değişiklikler de aynı on beş günlük süre içinde Bakanlığa bildirilmelidir.
İzin sahibi ayrıca faaliyet raporunu ve veri bilgisini (metaveri) her on iki ayda bir elektronik altyapıya sunmakla yükümlüdür. Üzerinde çalışma yaptığı her türlü coğrafi veriyi afet ve acil durum yönetimi çalışmalarında kullanılmak üzere Bakanlığın talebi üzerine bedelsiz olarak sunması da gerekmektedir; Yönetmelik bu yükümlülüğün izin süresi sona erdikten sonra da devam etmesini öngörmektedir.
V. Bedel Muafiyeti İle İzin Muafiyeti
Yönetmelik, kamu kurumları ve kamu tüzel kişileri için yürütülen veri toplama, üretme veya paylaşma faaliyetlerinde ve Türk vatandaşı gerçek kişiler ile özel hukuk tüzel kişilerinin ilk defa ticari faaliyete başladıkları yılda bedelsiz izin öngörmekte, ancak her iki hâlde de izin alma yükümlülüğünü korumaktadır. Ancak kamu kurumları için yürütülen faaliyetler sonucunda elde edilen verilerin ticarete konu edilmesi, satılması ve paylaşılması hâlinde bedel de ödenmesi gerekmektedir.
Yönetmelik, elektrik ve doğal gaz dağıtım lisansı sahibi tüzel kişileri, dağıtım lisansına konu faaliyetleri bakımından elektronik altyapıya kayıt olmaları şartıyla hem izin hem bedel yükümlülüğünden muaf tutmakta, aynı verileri dağıtım lisansı dışındaki ticari faaliyete konu etmeleri hâlinde ise izin almakla ve bedel ödemekle yükümlü olduklarını belirtmektedir. Bunun dışında fatura kesmek amacıyla adres bilgisi talep edilmesi ile faaliyet gösterilen merkez, şube ve acentelere ait adres ve konum verilerinin internet sitesinde veya sosyal medya hesaplarında paylaşılması da, yabancı gerçek ve tüzel kişiler bakımından dahil olmak üzere, izne tabi değildir.
VI. Mevcut İzin Ve Lisans Belgelerinin Durumu
Daha önce izin veya lisans belgesi almış şirketlerin bu belgeleri yeni Yönetmelik nedeniyle yenilemesi gerekmemektedir. Yönetmelik, önceki Coğrafi Veri İzinleri Yönetmeliği ile Coğrafi Veri Lisans Yönetmeliğini yürürlükten kaldırmakla birlikte, bunlar kapsamında verilen belgelerin verildikleri sürenin sonuna kadar geçerli olacağını öngörmektedir.
VII. Sonuç
Yönetmelik, Matris kapsamındaki coğrafi verilerle yürütülen ticari faaliyetler için izin şartını yeni başvuru, bedel ve bildirim esaslarıyla yeniden düzenlemektedir. Ancak izin belgesi devredilemediğinden ve belgeler ile bedel başvuru sahibinin Türkiye’de kurulu olup olmamasına göre değiştiğinden, iznin hangi şirket adına alınacağının faaliyet başlamadan önce belirlenmesi ve başvurunun bu şirket adına yapılması gerekmektedir. Coğrafi veri hizmetini başka bir şirketten tedarik eden işletmelerin de tedarik sözleşmesinde başvuruyu kimin yapacağını ve Bakanlıkla veri paylaşımını kimin sağlayacağını açıkça düzenlemesi yerinde olacaktır.
Yönetmelik, izinsiz faaliyetin tespiti hâlinde faaliyet sahibine izin başvurusu için tebliğ tarihinden itibaren on beş gün süre verilmesini öngörmektedir. Bu sürede başvurmayan Türk vatandaşı gerçek kişi ve özel hukuk tüzel kişilerine tespitin yapıldığı yıla ait bir yıllık en yüksek izin bedeli, yabancı gerçek ve tüzel kişilere ise bir yıllık izin bedelinin iki katı tutarında idari para cezası uygulanacaktır. İzin sahipleri bakımından da izin sözleşmesindeki yükümlülüklerin yerine getirilmemesi iznin askıya alınmasına, askıya alınan izne ilişkin eksikliklerin belirlenen süre içinde giderilmemesi de iznin iptaline yol açabilecektir.
