I. Giriş
14 Ekim 2026 tarihli ve 33400 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2026/31) (“Tebliğ”), Çin Halk Cumhuriyeti menşeli sodyum glukonat ithalatında firmaya göre yüzde 22,56 ile yüzde 32,96 arasında değişen oranlarda dampinge karşı vergi alınmasını öngörmektedir.
Tebliğ yayımı tarihinde yürürlüğe girmiş olup önceden verilmiş siparişler veya yolda bulunan mallar için bir geçiş dönemi ya da muafiyet öngörmemektedir. Bu nedenle ithalatçıların, yeni siparişlerin yanı sıra yolda bulunan veya gümrük işlemleri devam eden sevkiyatların maliyetini de gecikmeksizin gözden geçirmesi gerekmektedir.
II. Vergi Oranları Ve Verginin Mükellefi
Çin menşeli sodyum glukonatın tamamı için tek bir oran bulunmamaktadır: Tebliğ’in kesin önlem tablosunda Shandong Fuyang Bio-Tech. Co., Ltd. için yüzde 24,43, Weifang Jianbao Biotechnology Co., Ltd. için yüzde 22,56 ve diğer firmalar için yüzde 32,96 oranı yer almaktadır. Oranlar, Tebliğ’e göre masraflar, sigorta ve navlun dâhil teslim bedelini ifade eden CIF bedelin yüzdesi olarak belirlenmiştir.
Tebliğ’e göre gümrük idareleri vergiyi, diğer mevzuat hükümleri saklı kalmak kaydıyla, serbest dolaşıma giriş rejimi kapsamındaki ithalatta tahsil edecektir. 3577 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanun (“Kanun”) ise verginin mükellefini malı ithal eden gerçek veya tüzel kişi olarak belirlemekte, verginin ithalde alınan diğer vergilerden ayrı tahsil edilmesini de öngörmektedir.
Firmaya göre belirlenen oranların tacir üzerinden yapılan ithalatta nasıl uygulanacağı Tebliğ’de ayrıca düzenlenmemiştir. Tebliğ’in ekindeki Bilgilendirme Raporu’na (“Rapor”) göre Weifang Jianbao’nun Türkiye’ye satışlarını gerçekleştiren Qingdao Reayou Chemical Co., Ltd. ve Qingdao Abel Technology Co., Ltd. soruşturmada iş birliği yapmış, ancak üreticiyle ilişkili olmayan tacirler oldukları için bunlar adına ayrı bir marj hesaplanmamıştır. Kesin önlem tablosunda da bu tacirler yer almamaktadır.
III. Ürün Ve Menşe Kapsamı
Tebliğ’in kesin önlem tablosu, önlemin uygulanacağı eşyayı Çin Halk Cumhuriyeti menşei, 2918.16.00.00.13 gümrük tarife istatistik pozisyonu (GTİP) ve “sodyum glukonat” eşya tanımıyla belirlemekte, ürünün kullanım alanına göre bir ayrım içermemektedir.
Tebliğ ayrıca Rapor’daki ürün açıklamalarının genel içerikli olduğunu, uygulamaya esas olanın yürürlükteki Türk Gümrük Tarife Cetveli’ndeki GTİP ile tablodaki eşya tanımı olduğunu belirtmekte ve tarife pozisyonunda veya tanımda sonradan yapılacak değişikliklerin de önlemin uygulanmasına engel olmayacağını öngörmektedir.
IV. Önlemin Süresi
Tebliğ, önlemlerin yürürlük tarihinden itibaren beş yıl sonra yürürlükten kalkacağını belirtmekle birlikte, sona erme tarihinden önce bir nihai gözden geçirme soruşturması başlatılırsa önlemlerin soruşturma sonuçlanıncaya kadar yürürlükte kalacağını öngörmektedir.
V. Sonuç
Tebliğ, Çin menşeli sodyum glukonat için tek bir oran yerine firmaya göre belirlenen oranlar öngördüğünden, ithalatçının ödeyeceği vergi üretici ve ihracatçının kim olduğuna göre değişecektir. Bu nedenle özellikle tacir üzerinden yapılan alımlarda üretici ve ihracatçının tedarikçinin ticari adından değil işlem belgelerinden tespit edilmesi, toplam ithalat maliyetinin de doğrulanan orana göre yeniden hesaplanması gerekmektedir. Tebliğ ayrı bir yaptırım öngörmemekle birlikte, ödenmeyen vergi Kanun’un 15’inci maddesi uyarınca 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre ithalatçıdan tahsil edileceğinden, tedarik sözleşmelerinde verginin hangi tarafça karşılanacağının açıkça belirlenmesi yerinde olacaktır.
