I. Giriş
10 Ekim 2026 tarihli ve 33396 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sosyal Ağ Sağlayıcı Tarafından Çocuklara Özgü Ayrıştırılmış Hizmet Sunulmasına ve Yaş Doğrulamaya İlişkin Yönetmelik (“Yönetmelik”), Türkiye’den erişilebilen yurt içi veya yurt dışı kaynaklı sosyal ağ sağlayıcılarının on beş yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunmasını yasaklamaktadır. Yönetmelik’e göre on beş yaşını doldurmuş çocuklara ayrıştırılmış bir hizmet sunulması, kullanıcıların yaşının da e-Devlet Kapısı üzerinden üretilen bir belirteçle doğrulanması gerekecektir.
Yönetmelik 1 Kasım 2026’da yürürlüğe girecek olup mevcut hesaplar için 31 Mart 2027’ye kadar süre tanımaktadır. Yükümlülüklere aykırılık hâlinde 5651 sayılı Kanun’un ilgili yaptırım hükümleri uygulanacağından sosyal ağ sağlayıcılarının kayıt akışlarını, çocuk hesaplarını ve itiraz süreçlerini yürürlük tarihinden önce gözden geçirmesi gerekmektedir.
II. Yaş Doğrulaması Ve Yaş Belirteci
On beş yaş sınırının uygulanabilmesi için Yönetmelik, kullanıcının yaşının hesap oluşturulması aşamasında yaş doğrulama belirteciyle doğrulanmasını zorunlu kılmaktadır. Doğrulama sonucunda on beş yaşını doldurmadığı tespit edilen çocukların hesap açılış talepleri reddedilecek, on beş yaşını doldurduğu tespit edilenlerin hesapları ise aşağıda anlatılan ayrıştırılmış hizmet esaslarına tabi kılınacaktır.
Yönetmelik, belirtecin kullanıcının talebi üzerine Siber Güvenlik Başkanlığı (“Başkanlık”) tarafından e-Devlet Kapısı üzerinden sunulan çevrim içi hizmetle üretilmesini ve kullanıcı tarafından sağlayıcının platformuna yüklenmesini öngörmektedir. Belirtecin yalnızca kullanıcının on beş yaşını doldurup doldurmadığı, doldurmuşsa on sekiz yaşını doldurup doldurmadığı bilgisini içermesi, kullanıcı adı ya da kullanıcıyı üçüncü taraflarca belirli veya belirlenebilir kılan başka bir bilgi içermemesi aranmakta; sağlayıcının belirteci yaş doğrulaması dışında bir amaçla kullanamayacağı da belirtilmektedir.
Belirteçle yapılan ilk doğrulamadan sonra da Yönetmelik, sağlayıcının hizmet boyunca kendi belirleyeceği tekli veya katmanlı yaş doğrulama yöntemlerini işletmesini öngörmekte; doğrulanmış bir hesabın belirlenen yaş aralığına aykırı kullanıldığına dair makul şüphe bulunması hâlinde ise hesabın askıya alınmasını ve yeniden kullanılabilmesi için belirteçle yaş doğrulaması yapılmasını gerektirmektedir. Belirtecin teknik yapısı ve sağlayıcının izleyeceği süreç ise Başkanlıkça hazırlanıp paylaşılacak bir rehberde belirlenecek olup Yönetmelik rehberin ne zaman paylaşılacağını belirtmemektedir.
III. Çocuk Hesabının Özellikleri Ve İletişim Sınırları
Yönetmelik, daha erken yaşta ergin olsa bile on sekiz yaşını doldurmamış kişiyi çocuk saymakta ve bunlardan on beş yaşını doldurmuş olanlara ayrıştırılmış bir hizmet sunulmasını aramaktadır. Ayrıştırılmış hizmet, Yönetmelik’te güvenlik, gizlilik, içerik sunumu, algoritma, iletişim ve ebeveyn kontrol araçlarının çocuğun yaş ve gelişim düzeyine uygun biçimde uygulandığı hizmet olarak tanımlanmaktadır. Bu hizmette yüksek düzeyde gizlilik ayarlarının varsayılan olarak uygulanması, asgari düzeyde veri işlenmesi ve hesapların kamuya açık olma seçeneği bulunmaksızın gizli sunulması gerekmektedir. Takipçi ve takip edilen hesap bilgilerinin hesap sahibi dışındaki kullanıcılarca görülememesi, çocuk hesabına ise yalnızca çocuğun takip ettiği hesapların mesaj gönderebilmesi de aranmaktadır.
Yönetmelik, sağlayıcının çocuk hesabını telefon rehberleri, e-posta adres defterleri ve diğer platformlardaki kişi veya takip listeleri gibi kaynaklarla senkronize etmesini, senkronizasyon amacıyla bu kaynaklara erişmesini ve bunlardan elde edilen verileri işlemesini yasaklamakta; yasağa aykırı elde edilen verilerin ve bunlardan üretilen eşleştirme, çıkarım ve öneri kayıtlarının gecikmeksizin silinmesini gerektirmektedir. Yönetmelik’e göre çocuk hesabı başka hesaplara, başka hesaplar da çocuk hesabına takip için önerilemeyecek; çocuk hesabı, hangi kaynaktan aktarılmış olursa olsun sağlayıcıdaki üçüncü kişi iletişim verileri üzerinden aranabilir veya bulunabilir kılınamayacaktır. Buna karşılık Yönetmelik, hesabın oluşturulması, doğrulanması, kurtarılması ve güvenliğinin sağlanması ile ebeveyn denetimi amacıyla yalnızca ebeveyne ait iletişim bilgilerinin işlenmesini senkronizasyon saymamaktadır.
Yönetmelik ayrıca çocuk hesaplarında bağımlılık geliştirme etkisi doğurabilecek hizmet sunulmasını, canlı yayın özelliğine yer verilmesini ve görsel içeriklerin kaydırma, dokunma, tıklama gibi hareketlerle ya da kendiliğinden ardışık olarak sunulmasını sağlayan arayüz, tasarım veya işlev sunulmasını yasaklamakta, ardışık sunuma ilişkin yasağın uygulamada, internet sitesinde ve diğer bütün arayüzlerde geçerli olduğunu belirtmektedir. Yönetmelik’e göre çocuk hesapları çocuğun davranışları doğrultusunda özelleştirilemeyecek, çocuğa ait kişisel veriler de profilleme veya kişiselleştirilmiş ticari reklam faaliyetlerine konu edilemeyecektir.
IV. Ebeveyn Araçları Ve İtiraz Mekanizması
Yönetmelik’e göre ebeveyn kontrol araçlarının sunulması, sağlayıcının ayrıştırılmış hizmet sunma yükümlülüğünü ortadan kaldırmamakta; bu araçların asgari olarak şu mekanizmaları içermesi gerekmektedir: hesap ve özellik ayarlarının kontrolü, ücrete dayalı işlemler için ebeveyn izni veya onayı ve harcama limiti, kullanım süresinin izlenmesi ve sınırlandırılması ile konum paylaşımı. Araçların Türkçe dil seçeneğiyle sunulması, etkinleştirildiğinde çocuğa açıkça bildirilmesi ve çocuğun mahremiyetini orantısız biçimde ortadan kaldırmayacak şekilde, gözetimden çok iletişim, öğrenme ve güçlendirme esasıyla tasarlanması da gerekmektedir.
İtirazlar bakımından ise Yönetmelik, yaş doğrulama sonucuna, hesabın askıya alınmasına veya kapatılmasına ve ayrıştırılmış hizmet kapsamında uygulanan tedbirlere ilişkin itirazlar için Türkçe dil seçeneği bulunan, ücretsiz ve erişilebilir bir mekanizma kurulmasını zorunlu tutmaktadır. Başvuru ve itirazlar Yönetmelik’e göre tamamen otomatik sistemlerle incelenemeyecek, anlamlı insan incelemesine tabi tutulacaktır. Sağlayıcının, başvuru veya itiraz sonuçlanıncaya kadar hesaba ait içeriği ve kişisel verileri silmemesi, sonuç bildiriminde de Başkanlığa şikâyette bulunulabileceğini ve yargı yoluna başvurulabileceğini belirtmesi gerekmektedir.
V. Kapsam Ve İstisnalar
Kapsam bakımından Yönetmelik, Türkiye’den erişilebilen yurt içi veya yurt dışı kaynaklı sosyal ağ sağlayıcılarını esas almakta; sosyal ağ sağlayıcıyı, sosyal etkileşim amacıyla kullanıcıların internet ortamında metin, görüntü, ses, konum gibi içerikleri oluşturmasına, görüntülemesine veya paylaşmasına imkân sağlayan gerçek veya tüzel kişi olarak tanımlamaktadır. Türkiye’de mukim olmayıp geçici olarak bulunan kullanıcılar ise Yönetmelik uyarınca yaş doğrulamaya ilişkin kontrol mekanizmalarından muaf olacak; ancak bu kullanıcıların Türkiye’de sunulan hizmetlerden yararlanabilmesi için başvuruları üzerine Başkanlıkça kimlik doğrulaması yapılmaksızın ve yalnızca pasaport bilgileri kullanılarak istisnai bir belirteç oluşturulacaktır.
VI. Yeni Hesaplar İle Mevcut Hesaplar İçin Süreler
Yeni hesaplar bakımından Yönetmelik, 1 Kasım 2026’dan itibaren hesap oluşturma aşamasında belirteçle doğrulama yapılmasını gerektirmekte ve ayrı bir geçiş süresi öngörmemektedir. Yürürlük tarihinden önce açılmış ve belirteçle doğrulanmamış mevcut hesaplar bakımından ise geçici hüküm, sağlayıcının bu hesapları 31 Mart 2027’ye kadar en az bir defa belirteçle doğrulamasını zorunlu kılmaktadır. Bu doğrulama sonucunda on beş yaşını doldurmadığı tespit edilen çocukların hesapları bilgi verilerek kapatılacak, on beş yaşını doldurduğu tespit edilenlerin hesapları ise ayrıştırılmış hizmet esaslarına tabi kılınacaktır. Geçici hüküm, kapatılan hesaplara ilişkin verilerin de başvuru veya itiraz mekanizması işletilmişse bunun sonuçlanmasından sonra, işletilmemişse gecikmeksizin silinmesini öngörmektedir.
VII. Sonuç
Sosyal ağ sağlayıcılarının 1 Kasım 2026’dan önce hizmetlerinin Yönetmelik kapsamına girip girmediğini belirlemesi gerekmektedir. Kapsama giren sağlayıcılar kayıt akışını belirteçle doğrulamaya elverişli hâle getirmeli, çocuk hesaplarındaki ardışık sunum, kişi eşleştirme ve öneri işlevlerini Yönetmelik’in sınırlarına uyarlamalı ve insan incelemesine dayanan bir itiraz mekanizması kurmalıdır. Mevcut hesapların 31 Mart 2027’ye kadar doğrulanması için bildirim, kapatma, itiraz ve silme adımları birlikte planlanmalıdır.
Yönetmelik, yaptırım bakımından 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İşlenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun‘un ek 4’üncü maddesine göndermektedir. 7578 sayılı Kanun‘la değiştirilen bu madde, yükümlülüklere uymayan sosyal ağ sağlayıcıya Siber Güvenlik Başkanı tarafından bir önceki takvim yılındaki küresel cirosunun yüzde üçüne kadar idari para cezası verilebilmesini öngörmektedir. Cezanın tebliğinden itibaren otuz gün içinde de yükümlülük yerine getirilmezse Türkiye’de mukim vergi mükelleflerinin sağlayıcıya yeni reklam vermesi yasaklanacak, aykırılık sürerse sulh ceza hâkimliği kararıyla sağlayıcının internet trafiği bant genişliği yüzde elliden başlayarak yüzde doksana kadar daraltılabilecektir.
