I. Giriş
Ticaret Bakanlığı, PVC-S ve belirli plastik bilyalı kalemlere uygulanan dampinge karşı önlemler hakkında iki ayrı nihai gözden geçirme soruşturması açmıştır. 3 Temmuz 2026 tarihli ve 33299 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2026/25), Almanya Federal Cumhuriyeti ve Amerika Birleşik Devletleri menşeli yalnız süspansiyon tipi polivinil klorüre (PVC-S) ilişkindir. 4 Temmuz 2026 tarihli ve 33300 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2026/26) ise Çin Halk Cumhuriyeti menşeli belirli plastik bilyalı kalemleri ve bu kalemleri içeren takımları kapsamaktadır.
Her iki Tebliğ yayımlandığı tarihte yürürlüğe girmiş, soruşturmalar da aynı tarihlerde başlamış sayılmıştır. Soruşturma açılması, yürürlükteki önlemin devamına, değiştirilmesine veya sona ermesine ilişkin nihai bir karar anlamına gelmemektedir. Bakanlık bu süreçte, önlemin yürürlükten kalkması halinde dampingin ve zararın devam etmesinin veya yeniden meydana gelmesinin muhtemel olup olmadığını inceleyecektir.
Mevcut önlemler soruşturmalar sonuçlanıncaya kadar uygulanmaya devam edecektir. Bu nedenle ihracatçılar, yabancı üreticiler ve Türk ithalatçılar gümrük işlemlerinde ve fiyatlandırmada yürürlükteki önlemleri esas almalı; ürün kapsamını, menşei ve kendileri bakımından geçerli katılım süresini ayrıca belirlemelidir.
II. Mevcut Önlemler ve Soruşturma Açılış Kararları
PVC-S bakımından yürürlükteki önlem en son, 14 Temmuz 2021 tarihli ve 31541 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2021/29) ile devam ettirilmiştir. Almanya veya ABD menşeli kapsama giren PVC-S için önlem, CIF bedelinin %7,93’ü oranındadır. Tebliğ No: 2026/25, yerli üretim dalının başvurusu üzerine yeni bir nihai gözden geçirme soruşturması açılmasına yetecek bilgi, belge ve delilin bulunduğu sonucuna varıldığını belirtmektedir. Bu tespit yalnızca soruşturmanın açılması için aranan usuli eşiğe ilişkindir; dampingin veya zararın devamına ya da yeniden meydana gelmesine ilişkin nihai bir belirleme değildir.
Plastik bilyalı kalemler bakımından yürürlükteki önlem, 15 Temmuz 2021 tarihli ve 31542 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesine İlişkin Tebliğ (Tebliğ No: 2021/37) ile kapsama giren Çin menşeli ürünler için adet başına 0,066 ABD doları olarak devam ettirilmiştir. Benzer şekilde Tebliğ No: 2026/26, Pensan Kalem ve Kağıt San. ve Tic. A.Ş. tarafından yapılan ve üç başka yerli üreticinin desteklediği başvuru üzerine, soruşturma açılmasına yetecek bilgi, belge ve delilin bulunduğunu belirtmektedir.
%7,93’lük oran ile adet başına 0,066 ABD doları tutarı, yeni soruşturmalarda hesaplanmış damping marjlarını değil, halen yürürlükte olan dampinge karşı önlemlerin seviyesini göstermektedir. Her iki açılış Tebliği de ilgili önlemin soruşturma sonuçlanıncaya kadar yürürlükte kalacağını açıkça düzenlemektedir. Soruşturmalar açılmış olduğundan, beş yıllık uygulama süresinin dolması önlemleri kendiliğinden sona erdirmemektedir.
III. Ürün ve Ülke Kapsamı
Tebliğ No: 2026/25’in ürün kapsamı, Almanya veya ABD menşeli yalnız süspansiyon tipi polivinil klorürdür. Tebliğde 3904.10.00.00.19 GTİP’i bilgi amacıyla gösterilmiş ve bu sınıflandırmanın bağlayıcı olmadığı belirtilmiştir. Kapsamın belirlenmesinde ürün tanımı esas alınmakta; tarife pozisyonunda veya eşya tanımında daha sonra yapılacak değişiklikler Tebliğin uygulanmasını engellememektedir.
Tebliğ No: 2026/26, Çin menşeli “plastik maddelerden olan sıvı mürekkepli bilyalı kalemleri” 9608.10.10.10.00 GTİP’i altında göstermektedir. “Diğerleri” başlığı altındaki yalnız plastik maddelerden olan jel mürekkepli bilyalı kalemler ise 9608.10.99.00.00 GTİP’i kapsamındadır. Ayrıca, bu iki kalem türünden birini içeren takımlar bakımından 9608.50.00.10.00 GTİP’i altında yer alan “plastik maddelerden olanlar” da soruşturma kapsamındadır. Bu pozisyonlar yalnızca bilgi amaçlıdır ve bağlayıcı değildir.
Dolayısıyla yalnız GTİP üzerinden yapılacak bir inceleme, ürün kapsamını belirlemek için yeterli değildir. Teknik özellikler, kullanılan malzeme, mürekkep türü, takım içeriği, ticari ürün tanımları ve menşe kayıtları birlikte ele alınmalıdır. Kapsama giren ürünler ile kapsam dışında olduğu ileri sürülen ürünler katalog, sözleşme, fatura, çeki listesi, gümrük beyannamesi ve ürün ana verilerinde tutarlı biçimde ayrıştırılmalıdır.
IV. İlgili Taraflar, Katılım Süreleri ve Sunum Esasları
Tebliğler; ihracatçıları, yabancı üreticileri, ithalatçıları, üye çoğunluğu bu taraflardan oluşan meslek kuruluşlarını, ihracatçı ülke hükümetlerini, benzer malın Türkiye’deki üreticilerini ve üye çoğunluğu bu üreticilerden oluşan meslek kuruluşlarını ilgili taraf olarak kabul etmektedir. Ancak soruşturmada ilgili taraf olarak dikkate alınabilmek için soru formunun cevaplanması veya görüşlerin süresi içinde sunulması suretiyle yetkili mercie bildirimde bulunulması gerekir.
Tebliğ No: 2026/25’in 11 inci maddesi ile Tebliğ No: 2026/26’nın 12 nci maddesi, 37 günlük süre için iki farklı başlangıç noktası öngörmektedir. Açılış bildirimi gönderilen tarafların soru formunu cevaplama süresi, bildirimin gönderildiği tarihten itibaren posta süresi dâhil 37 gündür. Bildirim gönderilemeyen taraflar ise soru formu cevaplarını ve soruşturmaya ilişkin görüşlerini, ilgili Tebliğin yayımı tarihinden itibaren başlayan ayrı bir 37 günlük süre içinde sunmalıdır. Dolayısıyla bütün katılımcılar için geçerli tek bir son tarih bulunmamaktadır.
Her iki soruşturma Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü tarafından yürütülmektedir. Soruşturmaya ilişkin yazılı ve sözlü iletişim Türkçe yapılmaktadır. Soru formu cevapları hariç olmak üzere, Türkçe dışında sunulan bilgi, belge, görüş ve talepler dikkate alınmamaktadır. Yurt dışında yerleşik bir tarafın yasal temsilci aracılığıyla hareket etmesi halinde, imza yetkilisince imzalanmış vekâletnamenin Türkçe veya İngilizce tercümesiyle sunulması ve apostil şerhi ya da Türk Konsolosluğu tasdiki taşıması gerekmektedir.
Gizlilik kaydıyla sunulan bilgi, belge ve görüşlere, içeriğin makul ölçüde anlaşılmasına imkân verecek ayrıntıda gizli olmayan bir özet eklenmelidir. Bilginin istisnai olarak özetlenemediği hallerde bunun nedenleri açıklanmalıdır.
İstenen bilgi ve belgeleri süresinde ve öngörülen biçimde sunmayan, bilgiye erişimi reddeden, soruşturmayı engelleyen veya yanlış ya da yanıltıcı bilgi veren taraf iş birliğine gelmemiş sayılır. Bu durumda geçici veya nihai belirlemeler mevcut verilere göre yapılabilir ve soruşturmanın sonucu, iş birliğinde bulunulmasına kıyasla ilgili taraf bakımından daha az avantajlı olabilir.
Tebliğ No: 2026/26, Çin’de yerleşik üreticiler için ayrıca piyasa ekonomisi değerlendirmesi öngörmektedir. Üretici, Yönetmeliğin ek 1 inci maddesindeki ölçütlerin karşılandığını ilgili süre içinde yeterli delille ispatlarsa normal değerin belirlenmesinde Yönetmeliğin 5 inci maddesi; aksi halde 7 nci maddesi uygulanacaktır. Yönetmeliğin 7 nci maddesinin uygulanması halinde Tebliğ, piyasa ekonomisi uygulayan emsal ülke olarak Türkiye’yi öngörmektedir.
V. İhracatçı ve İthalatçılar Bakımından Ticari Sonuçlar
İthalat maliyetleri hesaplanırken ilgili dampinge karşı önlem dikkate alınmalıdır. İhracatçılar ve Türk ithalatçılar gümrük uygulamasını faturalar, teslim şekilleri, fiyat uyarlama hükümleri ve dampinge karşı verginin hangi tarafça üstlenileceğini düzenleyen sözleşme hükümleriyle birlikte incelemelidir. Verginin ekonomik yükünün hangi tarafa ait olduğunun sözleşmede açıkça belirlenmemesi, gümrükte yapılan ödeme sonrasında taraflar arasında ayrı bir ticari uyuşmazlığa yol açabilir.
Teknik ve ticari belgelerde kullanılan ürün tanımlarının birbiriyle uyumlu olması gerekir. PVC-S bakımından teknik özellikler, menşe belgeleri ve fatura tanımları kapsamdaki ürün tanımıyla örtüşmelidir. Kalemler bakımından ise sıvı mürekkepli kalemler, jel mürekkepli kalemler, diğer yazım araçları ve takım halinde satılan ürünler ayrı gösterilmelidir. Katalog, sözleşme, çeki listesi ve gümrük belgelerindeki farklı tanımlar, hem gümrük uygulamasını hem de soruşturmada sunulacak delilleri güçleştirebilir.
Şirket içi değerlendirmeler ile müşterilere yapılan açıklamalar aynı güncel hukuki duruma dayanmalı, ancak soruşturmanın sonucu hakkında kesin bir öngörü içermemelidir. Soruşturmanın devam ettiği ve mevcut önlemin yürürlükte kaldığı açıklanabilir; önlemin mutlaka kaldırılacağı, devam ettirileceği veya değiştirileceği ileri sürülmemelidir. Farklı sonuçlara göre fiyat senaryoları şirket içinde çalışılabilirken, dış açıklamalar mevcut hukuki durumla sınırlı tutulmalıdır.
İki soruşturma aynı nihai gözden geçirme mekanizmasına dayansa da ürün, ülke, önlem ve delil bakımından ayrı dosyalardır. Çin’e ilişkin soruşturmada ayrıca piyasa ekonomisi değerlendirmesi bulunmaktadır. Her iki dosya aynı ekip tarafından takip edilse dahi veri setleri, destekleyici belgeler ve hukuki görüşler ayrı tutulmalıdır.
VI. Sonuç
Tebliğ No: 2026/25 ve Tebliğ No: 2026/26 ile kapsama giren PVC-S ve plastik bilyalı kalemlere yönelik önlemler hakkında nihai gözden geçirme soruşturmaları açılmış; mevcut önlemlerin soruşturmalar sonuçlanıncaya kadar yürürlükte kalması öngörülmüştür. Etkilenen şirketler öncelikle hangi ürün ve işlemlerin kapsama girdiğini, açılış bildirimi alıp almadıklarını, hangi katılım süresine tabi olduklarını ve soru formu için gerekli verilerin kimde bulunduğunu belirlemelidir.
Bildirim durumu, 37 günlük sürenin hangi tarihte başladığını doğrudan belirlemektedir. Soruşturmaya katılmayı planlayan ihracatçılar, yabancı üreticiler ve Türk ithalatçılar soru formu cevaplarını ve delillerini kendileri için geçerli süreye göre hazırlamalı; temsil belgeleri ile gizlilik kaydıyla sunulacak belgelerin gizli olmayan özetlerini de aynı takvim içinde tamamlamalıdır. Bakanlık nihai kararını verinceye kadar ticari planlamada yürürlükteki önlemler esas alınmaya devam edilmelidir.
